Rimski novac

 RIMSKA REPUBLIKA - Oko 300. godine pre n.e. u upotrebu ulazi okrugli liveni novac, nazvan zbog svoje težine AES GRAVE (lat. Teški bakar). Ovaj as nazivan je još i libralni as, jer je za osnovu imao težinsku jedinicu od jedne rimske libre težine 327,45 g.
Na aversu ovog novca nalazile su se glave božanstava, dok je na reversu bio prikazan pramac broda (prora) i oznaka vrednosti. Osim asa emitovane su i manje nominale:

                     GRAVE AS

AS                 12 unci

SEMIS              6 unci

TRIENS            4 unce

KVADRANS        3 unce

SEKSTANS        2 unce

UNCA                              22.735 g

 *Tokom republikanskog perioda težina asa je više puta korigovana, tako da oko 90 ih pre n.e. ona iznosi 13.64 g.

 Usled jačanja ekonomije republike i potrebe za razvijanjem trgovine sa Grčkom, javlja se i potreba za srebrnim novcem (koji je kod njih već bio u upotrebi).

Prvo se pojavljuje srebrna kovanica koja je odgovarala didrahmama i težila je 7.5 g sa natpisom ROMANO. Veoma brzo dolazi do opadanja njene težine na 6.6 g i natpis se menja u ROMA. Od 225 g. pre n.e. kuje se novac sa predstavom Jupitera u četvoropregu (lat. quadriga) na reversu, po čemu i dobija ime kvadrigat. 

211 g. pre n.e. uvodi se nova srebrna kovanica,viktorijat 3.4 g (po predstavi Viktorije na reversu). Javlja se u nominali dupli viktorijat, viktorijat i pola viktorijata. Posle rata sa Hanibalom (drugi punski rat), vrši se monetarna reforma i uvode se denar, kvinar i sestercij. Denar vredi 10 asa sa oznakom X, kvinar 5 asa sa oznakom V i sestercij 2.5 asa sa oznakom IIS.

                   Denar                                           Kvinar

Zlatni novac se pojavio 211-209 g. pre n.e. i uglavnom nije korišćen u svakodnevnom prometu. Kovani su u vrednostima od 20, 40 i 60 asa.

                   40-asses